لیزر یاگ در چشمپزشکی
لیزر یاگ (YAG Laser) یا Nd:YAG (Neodymium: Yttrium-Aluminum-Garnet) یکی از پرکاربردترین لیزرها در چشمپزشکی است و در درمان بسیاری از بیماریها و عوارض چشمی کاربرد دارد.
ماهیت و ویژگیها
لیزر یاگ از نوع Nd:YAG Laser با طول موج ۱۰۶۴ نانومتر (در محدودهی مادون قرمز نزدیک) است.
مکانیسم اثر آن فوتودیساپتیو (Photodisruptive) میباشد؛ یعنی انرژی لیزر بهصورت ناگهانی در نقطهی فوکوس تخلیه میشود و باعث برش یا تخریب بافت بدون ایجاد حرارت زیاد در بافتهای اطراف میگردد.
کاربردهای بالینی لیزر یاگ در چشمپزشکی
1. کپسولوتومی خلفی (YAG Posterior Capsulotomy)
این کاربرد شایعترین استفاده از لیزر یاگ است.
پس از جراحی کاتاراکت، ممکن است کپسول خلفی عدسی (Posterior Capsule) دچار کدورت ثانویه (PCO) شود و موجب تاری دید گردد. در این حالت، با لیزر یاگ برش کوچکی در مرکز کپسول خلفی ایجاد میشود تا مسیر عبور نور مجدداً باز شود.
ویژگیها:
معمولاً چند ماه تا چند سال پس از جراحی کاتاراکت انجام میشود.
تأثیر آن در بهبود دید فوری است.
عوارض احتمالی شامل افزایش موقت فشار داخل چشمی (IOP)، التهاب، جداشدگی شبکیه و آسیب به لنز داخل چشمی (IOL) در صورت فوکوس نادرست است.
2. ایریدوتومی محیطی (YAG Peripheral Iridotomy)
این روش برای درمان یا پیشگیری از گلوکوم زاویه بسته انجام میشود.
در بیماران دارای زاویهی تنگ یا بسته، لیزر یاگ سوراخ کوچکی در محیط عنبیه (معمولاً در موقعیت ساعت ۱۱ یا ۱ ایجاد میکند) تا مسیر عبور زلالیه بین اتاق خلفی و قدامی باز شود.
نکات بالینی:
پس از عمل، کنترل فشار داخل چشمی و تجویز قطرهی ضدالتهاب ضروری است.
3. ویترئولیزیس (YAG Vitreolysis)
در موارد انتخابی برای درمان کدورتهای زجاجیه (Floaters) استفاده میشود.
لیزر با پالسهای دقیق خود باعث خرد شدن یا تبخیر کدورتهای بزرگ زجاجیه میشود.
⚠️ این روش هنوز در برخی کشورها بحثبرانگیز است، زیرا نتایج آن در بیماران مختلف متفاوت است.
4. ممبرانوتومی (YAG Membranotomy)
در مواردی مانند وجود غشاء پیشماکولار یا فیلمهای فیبرینی در اتاق قدامی یا خلفی (مثلاً پس از التهاب یا جراحی داخل چشمی)، از این روش برای پاره کردن غشاء یا فیلم نازک بدون نیاز به جراحی باز استفاده میشود.
5. کپسولوتومی قدامی (YAG Anterior Capsulotomy)
در موارد چسبندگی یا انقباض کپسول قدامی پس از جراحی کاتاراکت، از لیزر یاگ برای برش و آزادسازی این چسبندگیها استفاده میشود. این کار به بهبود عملکرد لنز داخل چشمی و وضوح دید کمک میکند.
جمعبندی
لیزر یاگ با اثر فوتودیساپتیو خود، یکی از ابزارهای دقیق و غیرتهاجمی در چشمپزشکی است. این لیزر در درمان کدورت کپسولی، گلوکوم زاویه بسته، کدورتهای زجاجیه و چسبندگیهای داخل چشمی کاربرد گستردهای دارد و در بسیاری از موارد، جایگزینی ایمن و سریع برای جراحیهای تهاجمی محسوب میشود.
